Giá điện sinh hoạt theo giờ đang nhận được nhiều sự quan tâm. Đây là một nội dung đáng chú ý trong đề xuất sửa đổi Luật Điện lực.
Theo đề xuất, giá điện sinh hoạt có thể được tính theo thời gian sử dụng. Các khung thời gian gồm giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm.
Nếu được triển khai, cách tính này có thể làm thay đổi thói quen sử dụng điện. Người dân không chỉ cần quan tâm dùng bao nhiêu điện. Thời điểm sử dụng điện cũng có thể trở nên quan trọng.
Vậy giá điện theo giờ là gì? Khung giờ cao điểm năm 2026 được xác định ra sao? Hộ gia đình có thể chịu những ảnh hưởng nào?
Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn. ẢNH: media QH
Giá điện sinh hoạt theo giờ là gì?
Giá điện theo thời gian sử dụng là cách tính giá dựa trên từng khung giờ.
Theo đó, giá điện có thể khác nhau giữa các thời điểm trong ngày. Thông thường sẽ có ba khung giờ chính:
- Giờ cao điểm: Thời gian nhu cầu sử dụng điện của hệ thống tăng cao.
- Giờ bình thường: Thời gian nhu cầu điện ở mức thông thường.
- Giờ thấp điểm: Thời gian nhu cầu sử dụng điện thấp hơn.
Cơ chế này hướng đến việc điều chỉnh thói quen sử dụng điện. Người dùng có thể chuyển một số nhu cầu sang thời gian phù hợp hơn.
Qua đó, lượng điện tiêu thụ trong giờ cao điểm có thể được giảm bớt.
Tuy nhiên, cần lưu ý một điểm quan trọng. Giá điện theo giờ chưa được áp dụng đồng loạt cho các hộ gia đình.
Đây là nội dung đang được đề xuất và nghiên cứu cho khách hàng sinh hoạt đáp ứng điều kiện kỹ thuật.
Khung giờ cao điểm và thấp điểm năm 2026
Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định 963/QĐ-BCT ngày 22/4/2026. Quyết định này xác định lại khung giờ của hệ thống điện quốc gia.
Theo đó:
- Giờ cao điểm: 17h30 – 22h30, từ thứ Hai đến thứ Bảy.
- Giờ thấp điểm: 0h – 6h vào tất cả các ngày.
- Giờ bình thường: 6h – 17h30 và 22h30 – 24h, từ thứ Hai đến thứ Bảy.
- Chủ nhật: Không có giờ cao điểm. Khoảng 6h – 24h được xác định là giờ bình thường.
Như vậy, giờ cao điểm hiện tập trung vào buổi tối.
Đây cũng là thời điểm nhu cầu điện của nhiều hộ gia đình tăng cao.
ẢNH: media QH
Vì sao giờ cao điểm tập trung vào buổi tối?
Biểu đồ phụ tải của hệ thống điện đã có nhiều thay đổi.
Một nguyên nhân đáng chú ý là sự phát triển của các nguồn năng lượng tái tạo. Trong đó, điện mặt trời đóng góp sản lượng chủ yếu vào ban ngày.
Khi có nắng, các hệ thống điện mặt trời có thể cung cấp một lượng điện đáng kể. Điều này góp phần hỗ trợ nguồn cung điện vào ban ngày.
Tuy nhiên, sản lượng điện mặt trời giảm nhanh khi trời tối. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng điện của các hộ gia đình lại tăng.
Khoảng 17h30 – 22h30 là lúc nhiều người trở về nhà. Hàng loạt thiết bị điện cũng bắt đầu hoạt động.
Các thiết bị phổ biến gồm:
- Điều hòa.
- Bếp điện.
- Bình nóng lạnh.
- Máy giặt.
- Tivi.
- Máy tính.
- Thiết bị sạc.
Khi nhiều thiết bị cùng hoạt động, nhu cầu điện của hệ thống có thể tăng mạnh.
Đây là một trong những lý do buổi tối trở thành khoảng thời gian đáng chú ý.
Giá điện theo giờ có thể ảnh hưởng hộ gia đình thế nào?
Nếu được áp dụng, thời điểm sử dụng điện sẽ trở nên quan trọng hơn.
Ví dụ, hai gia đình đều sử dụng 500 kWh mỗi tháng. Tuy nhiên, thời điểm sử dụng điện của hai gia đình có thể khác nhau.
Một gia đình dùng phần lớn điện vào giờ cao điểm. Gia đình còn lại sử dụng nhiều điện vào giờ bình thường hoặc thấp điểm.
Khi có biểu giá khác nhau theo từng khung giờ, chi phí của hai hộ có thể khác nhau.
Tất nhiên, mức ảnh hưởng thực tế vẫn phụ thuộc vào biểu giá được ban hành. Hiện chưa thể kết luận hộ gia đình nào sẽ tăng hoặc giảm tiền điện.
Tuy nhiên, người dùng có thể chủ động hơn về thời gian sử dụng thiết bị.
Một số thiết bị không nhất thiết phải hoạt động trong giờ cao điểm. Chúng có thể được chuyển sang thời gian khác nếu điều kiện sinh hoạt cho phép.
Ví dụ:
- Chạy máy giặt vào giờ phù hợp hơn.
- Hẹn giờ máy rửa chén.
- Thay đổi thời gian sạc xe điện.
- Hẹn giờ một số thiết bị gia dụng.
Cách sử dụng điện vì thế có thể trở thành một yếu tố ảnh hưởng đến chi phí.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành. ẢNH: media QH
Điện mặt trời có lợi thế gì nếu áp dụng giá điện theo giờ?
Điện mặt trời tạo ra điện chủ yếu vào ban ngày. Trong khi đó, nhiều gia đình lại tiêu thụ nhiều điện vào buổi tối.
Điều này tạo ra sự chênh lệch giữa thời điểm sản xuất điện và thời điểm sử dụng điện.
Nếu gia đình có người ở nhà vào ban ngày, điện mặt trời có thể được sử dụng trực tiếp. Các thiết bị sẽ tiêu thụ điện ngay khi hệ thống đang phát.
Trường hợp này giúp tăng tỷ lệ tự sử dụng điện mặt trời.
Ngược lại, nhiều gia đình đi làm và đi học vào ban ngày. Nhu cầu điện lúc này thường thấp hơn.
Đến buổi tối, nhu cầu điện lại tăng. Tuy nhiên, hệ thống điện mặt trời lúc này không còn tạo ra nhiều điện.
Đây là lý do bài toán lưu trữ năng lượng ngày càng được quan tâm.
Pin lưu trữ có giúp giảm điện mua vào giờ cao điểm?
Pin lưu trữ không tạo ra thêm điện. Thiết bị này có nhiệm vụ lưu điện để sử dụng vào thời điểm khác.
Ví dụ, hệ thống điện mặt trời có thể dư điện vào buổi trưa. Phần điện này có thể được đưa vào pin.
Đến buổi tối, pin cung cấp lại điện cho các thiết bị trong nhà. Nhờ đó, lượng điện cần mua từ lưới có thể giảm.
Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng cần pin lưu trữ.
Hiệu quả của pin phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
- Lượng điện mặt trời dư mỗi ngày.
- Nhu cầu sử dụng điện vào buổi tối.
- Dung lượng pin.
- Hiệu suất sạc và xả.
- Số chu kỳ sử dụng.
- Tuổi thọ pin.
- Chi phí đầu tư.
- Chênh lệch giá giữa các khung giờ.
Ví dụ, hệ thống chỉ dư vài kWh điện mỗi ngày. Khi đó, lắp một bộ pin quá lớn có thể không hiệu quả.
Chi phí đầu tư tăng nhưng dung lượng pin lại không được sử dụng hết.
Do đó, cần tính toán dựa trên dữ liệu sử dụng điện thực tế.
Vì sao chưa thể áp dụng ngay cho tất cả hộ gia đình?
Giá điện theo giờ đòi hỏi hệ thống đo đếm phù hợp.
Công tơ phải xác định được lượng điện sử dụng trong từng khoảng thời gian. Dữ liệu này cũng cần được thu thập và truyền về hệ thống.
Ví dụ, đơn vị điện lực cần biết khách hàng dùng bao nhiêu điện trong giờ cao điểm. Tương tự, sản lượng ở giờ bình thường và thấp điểm cũng phải được ghi nhận.
Vì vậy, hạ tầng công tơ là một yếu tố quan trọng.
Ngoài ra, cơ chế áp dụng cũng cần được xây dựng rõ ràng. Đối tượng áp dụng và biểu giá cụ thể cũng cần được xác định.
Do đó, việc triển khai không đơn giản chỉ là thay đổi bảng giá điện.
Người dân có cần thay đổi cách sử dụng điện ngay không?
Hiện tại chưa cần thay đổi chỉ vì đề xuất này.
Người dân cần phân biệt hai vấn đề khác nhau.
Thứ nhất là khung giờ cao điểm và thấp điểm của hệ thống điện quốc gia.
Thứ hai là biểu giá điện theo thời gian dành cho khách hàng sinh hoạt.
Việc xác định khung giờ cao điểm không đồng nghĩa mọi hộ gia đình đã bị tính giá điện cao hơn trong khoảng thời gian đó.
Đề xuất giá điện sinh hoạt theo giờ vẫn cần các quy định cụ thể trước khi triển khai.
Vì vậy, người dân nên theo dõi thông tin chính thức từ cơ quan quản lý.
Giá điện theo giờ có thể thay đổi thói quen sử dụng điện
Nếu được triển khai, giá điện theo giờ có thể tạo ra một thay đổi đáng chú ý.
Trước đây, tiết kiệm điện thường được hiểu là giảm lượng điện tiêu thụ. Trong tương lai, thời điểm sử dụng điện cũng có thể trở nên quan trọng.
Người dùng có thể chủ động chuyển một số thiết bị sang thời gian phù hợp hơn.
Các công nghệ mới cũng có thể hỗ trợ quá trình này. Ví dụ như thiết bị hẹn giờ, hệ thống quản lý năng lượng và xe điện.
Điện mặt trời và pin lưu trữ cũng có thể đóng vai trò nhất định. Tuy nhiên, hiệu quả phải được tính toán dựa trên nhu cầu thực tế.
Quan trọng nhất, giá điện sinh hoạt theo giờ hiện vẫn là vấn đề cần tiếp tục theo dõi. Người dân không nên hiểu rằng biểu giá này đã được áp dụng đồng loạt.
Nếu chính sách được triển khai, cách sử dụng điện có thể thay đổi đáng kể. Khi đó, câu hỏi sẽ không chỉ là “dùng bao nhiêu điện?” mà còn là “dùng điện vào lúc nào?”.