Từ ngày 25/5/2026, theo Nghị định 133/2026/NĐ-CP, việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà sẽ được quản lý chặt chẽ hơn. Các quy định mới tập trung vào thủ tục đăng ký, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình đấu nối nhằm đảm bảo an toàn cho hệ thống điện và người sử dụng.
Theo thông tin từ Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh, các hành vi vi phạm có thể bị xử phạt từ cảnh cáo đến 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị buộc tháo dỡ hệ thống, đình chỉ hoạt động hoặc bổ sung các điều kiện kỹ thuật cần thiết.
1. Không đăng ký hoặc không thông báo hệ thống
Đây là lỗi phổ biến nhất. Nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời nhưng chưa thực hiện đầy đủ thủ tục đăng ký, đặc biệt với các hệ thống có đấu nối lưới điện.
Hành vi này bị xem là vi phạm và có thể bị xử phạt từ mức nhẹ đến hàng chục triệu đồng.
2. Lắp đặt sai nội dung hồ sơ đã đăng ký
Một số trường hợp thi công không đúng với hồ sơ ban đầu như:
- Thay đổi công suất hệ thống
- Điều chỉnh cấu hình thiết bị
- Không cập nhật khi có thay đổi
Tất cả các điều chỉnh đều cần được thông báo và cập nhật theo quy định, nếu không sẽ bị xử phạt hành chính.
3. Tự ý đấu nối vào lưới điện
Việc đấu nối hệ thống điện mặt trời vào lưới điện phải được thực hiện thông qua đơn vị điện lực và tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật.
Nếu tự ý đấu nối hoặc đấu nối sai quy chuẩn, người sử dụng không chỉ bị phạt tiền mà còn có thể bị buộc tháo dỡ hệ thống.
4. Không đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn
Hệ thống điện mặt trời cần đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về kỹ thuật và an toàn điện. Việc lắp đặt sai quy chuẩn có thể gây:
- Mất an toàn cho người sử dụng
- Ảnh hưởng đến hệ thống điện chung
- Nguy cơ cháy nổ hoặc hư hỏng thiết bị
Trong trường hợp nghiêm trọng, hệ thống có thể bị đình chỉ hoạt động.
5. Thiếu hệ thống đo đếm và giám sát
Theo quy định, các hệ thống có đấu nối lưới bắt buộc phải lắp đặt:
- Thiết bị đo đếm điện năng
- Hệ thống giám sát vận hành
Nếu không đáp ứng, chủ đầu tư có thể bị xử phạt và buộc bổ sung thiết bị.
6. Không tuân thủ điều độ hệ thống điện
Trong quá trình vận hành, việc phát điện lên lưới cần tuân thủ điều độ của ngành điện.
Nếu không chấp hành hoặc gây ảnh hưởng đến hệ thống điện chung, người sử dụng có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí đình chỉ hoạt động.
7. Vi phạm hành lang an toàn lưới điện
Việc lắp đặt không đảm bảo khoảng cách an toàn với lưới điện hoặc công trình điện có thể:
- Gây nguy hiểm cho vận hành hệ thống
- Cản trở công tác sửa chữa, bảo trì
Những vi phạm này có thể bị xử phạt đến khoảng 80 triệu đồng và buộc tháo dỡ công trình.
8. Vi phạm điều kiện hoạt động của đơn vị thi công
Đối với các đơn vị thi công và kinh doanh, việc không đáp ứng điều kiện hoạt động, sử dụng giấy phép không hợp lệ hoặc không thực hiện nghĩa vụ báo cáo cũng là hành vi vi phạm.
Mức xử phạt có thể dao động từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng tùy mức độ.
Chế tài xử phạt và khuyến nghị
Các vi phạm trong lĩnh vực điện lực có thể bị xử lý nghiêm với nhiều hình thức:
- Phạt tiền (tối đa 100–200 triệu đồng)
- Buộc tháo dỡ hệ thống vi phạm
- Đình chỉ hoạt động có thời hạn
- Yêu cầu khắc phục và hoàn thiện kỹ thuật
Các chuyên gia khuyến nghị người dân và doanh nghiệp cần tìm hiểu kỹ quy định pháp luật trước khi lắp đặt, thực hiện đầy đủ thủ tục và tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật. Điều này không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý mà còn đảm bảo hệ thống điện mặt trời vận hành an toàn, hiệu quả và bền vững trong dài hạn.
Việc phát triển điện mặt trời mái nhà là xu hướng tất yếu, tuy nhiên cần đi kèm với tuân thủ pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật. Nắm rõ các lỗi cần tránh theo quy định mới sẽ giúp người sử dụng chủ động hơn trong quá trình đầu tư, vận hành và khai thác hệ thống một cách hiệu quả.
Xem thêm: Những lỗi cần tránh khi lắp điện mặt trời mái nhà từ ngày 25/5 – Báo Tin Tức TTXVN