Bối cảnh nhu cầu điện tăng cao năm 2026
Ngày 21/4/2026, tại TP.HCM, tọa đàm do Báo Công Thương phối hợp cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam và Tổng Công ty Điện lực miền Nam tổ chức đã chỉ ra áp lực lớn lên hệ thống điện trong mùa khô.
Nhiệt độ nhiều khu vực phía Nam vượt 36°C khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, đặc biệt tại các đô thị và khu công nghiệp.
Trong quý I/2026, nhiều tỉnh ghi nhận mức tăng tiêu thụ điện đáng kể như Tây Ninh (8,20%), Cà Mau (6,54%), Lâm Đồng (6,03%). Riêng ngày 8/4/2026, công suất cực đại khu vực phía Nam đạt 11.115 MW, tăng hơn 10,46% so với cùng kỳ. Tại TP.HCM, sản lượng điện liên tục lập đỉnh mới, phản ánh áp lực ngày càng lớn lên hệ thống điện quốc gia.
Dự báo phụ tải điện, nguy cơ quá tải
Không chỉ chịu tác động từ thời tiết, công tác bảo đảm cung ứng điện còn đối mặt với nhiều yếu tố như biến động địa chính trị, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đặt ra yêu cầu cấp bách về chủ động các phương án vận hành và nâng cao năng lực ứng phó của hệ thống điện.
Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) Trịnh Quốc Vũ cho biết, trên cơ sở mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên, đồng thời căn cứ thực tế tăng trưởng nhu cầu phụ tải điện năm 2025 cùng với việc dự báo, đánh giá các yếu tố đầu vào như nhu cầu phụ tải, tình hình thủy văn, khả năng cung cấp nhiên liệu, tiến độ nguồn điện và lưới điện, Bộ Công Thương đã phê duyệt 3 phương án tăng trưởng phụ tải điện.
- Phương án cơ sở: tăng 8,5%
- Phương án điều hành: tăng 11,7%
- Phương án cao điểm: tăng đến 14,1%
Dù vậy, theo ông Vũ, cùng với việc thực hiện đồng bộ các giải pháp từ phía cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị điện lực, vẫn rất cần sự chung tay của người dân trong việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.
“Nếu người dân đồng lòng, tích cực tham gia, việc cung ứng điện phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống dân sinh trong năm 2026, nhất là trong giai đoạn cao điểm sắp tới, cơ bản sẽ được bảo đảm”, ông Vũ chia sẻ.
Vai trò của tiết kiệm điện trong giai đoạn cao điểm
Chỉ thị 10/CT-TTg (30/3/2026) được đánh giá là nền tảng quan trọng giúp triển khai đồng bộ các giải pháp tiết kiệm điện trên toàn quốc.
Việc sử dụng điện hiệu quả, đặc biệt trong giờ cao điểm, giúp giảm áp lực huy động nguồn điện và hạn chế nguy cơ thiếu điện.
Các chương trình điều chỉnh phụ tải (DR) cũng góp phần san bằng biểu đồ tiêu thụ điện, giúp hệ thống vận hành ổn định hơn trong điều kiện nguồn cung bị hạn chế.
Điện mặt trời áp mái – nguồn điện phân tán hiệu quả
Điện mặt trời áp mái đang trở thành giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện. Hiện tổng công suất điện mặt trời tại Việt Nam đạt khoảng 19.000–20.000 MW, trong đó điện mặt trời mái nhà chiếm khoảng 8.400 MW, tương đương gần 9% tổng công suất.
Trong những ngày nắng nóng, nguồn điện này có thể cung cấp hơn 50 triệu kWh/ngày, chiếm khoảng 5–7% sản lượng điện. Ưu điểm của mô hình này là:
- Cung cấp điện ngay tại chỗ
- Giảm tải cho lưới điện truyền tải
- Phát huy hiệu quả vào ban ngày (giờ cao điểm tiêu thụ)
- Ít phụ thuộc vào biến động năng lượng toàn cầu
Mục tiêu phát triển đến năm 2030
Theo định hướng trong Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030, khoảng 50% mái nhà tại các cơ quan và hộ gia đình sẽ được lắp đặt điện mặt trời áp mái. Đây là bước đi quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng, hướng tới hệ thống điện phân tán và bền vững hơn.
Bộ Công Thương hiện đang xây dựng các cơ chế khuyến khích nhằm thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà, kỳ vọng tạo động lực mở rộng nguồn năng lượng sạch trong thời gian tới.
Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh và nhiều yếu tố bất định, việc kết hợp tiết kiệm điện với phát triển điện mặt trời áp mái là giải pháp thiết thực. Không chỉ giúp giảm áp lực cung ứng điện trong ngắn hạn, giải pháp này còn góp phần đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững trong dài hạn.
Xem thêm: Phát triển điện mặt trời áp mái – giải pháp quan trọng giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026-2030