Than đá mất dần vị thế chủ đạo
Trong nhiều thập kỷ, than đá là nền tảng của hệ thống điện tại Trung Quốc, cung cấp năng lượng cho sản xuất công nghiệp và đô thị. Tuy nhiên, cán cân này đang thay đổi nhanh chóng khi điện mặt trời nổi lên như nguồn năng lượng dẫn đầu.
Theo dự báo từ China Electricity Council, công suất điện mặt trời được đưa vào vận hành trong năm 2026 có khả năng vượt tổng công suất điện than hiện hữu – một dấu mốc chưa từng có trong lịch sử ngành điện.
Quy mô tăng trưởng kỷ lục của năng lượng tái tạo
Không chỉ riêng điện mặt trời, tổng công suất điện gió và điện mặt trời được dự báo sẽ chiếm khoảng 50% tổng công suất phát điện của Trung Quốc vào cuối năm 2026. Đây là bước nhảy vọt lớn đối với các nguồn năng lượng từng chỉ đóng vai trò bổ trợ.
Trong năm 2026:
- Trung Quốc dự kiến bổ sung hơn 400 gigawatt (GW) công suất điện mới
- Trong đó, hơn 300 GW đến từ năng lượng tái tạo, chủ yếu là điện mặt trời và điện gió
Mức tăng này tương đương hoặc thậm chí vượt tổng công suất điện của nhiều quốc gia phát triển, cho thấy tốc độ triển khai ở quy mô chưa từng có.
Cơ cấu công suất điện thay đổi mạnh mẽ
Đến cuối năm 2026, tổng công suất nguồn điện lắp đặt của Trung Quốc dự kiến đạt khoảng 4,3 tỷ kilowatt (kW).
Trong đó:
- Khoảng 2,7 tỷ kW (63%) đến từ nguồn không hóa thạch
- Điện mặt trời
- Điện gió
- Thủy điện
- Điện hạt nhân
- Điện than giảm xuống còn khoảng 31% và tiếp tục xu hướng suy giảm
Sự thay đổi này phản ánh quá trình chuyển dịch từ hệ thống điện phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch sang mô hình năng lượng sạch.
Xem thêm: Sản lượng điện mặt trời toàn cầu tăng kỷ lục
Động lực từ mục tiêu “carbon kép”
Sự tăng tốc của năng lượng tái tạo tại Trung Quốc gắn liền với chiến lược “carbon kép”, bao gồm:
- Đạt đỉnh phát thải trước năm 2030
- Trung hòa carbon vào năm 2060
Để đạt mục tiêu này, quốc gia đã:
- Đầu tư mạnh vào điện mặt trời và điện gió
- Nâng cấp hạ tầng lưới điện
- Triển khai các dự án quy mô lớn trên toàn quốc
Những yếu tố này giúp giảm chi phí công nghệ và rút ngắn thời gian triển khai.
Vai trò dẫn dắt chuỗi cung ứng toàn cầu
Hiện nay, Trung Quốc đang chiếm ưu thế trong chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời toàn cầu, sản xuất phần lớn:
- Tấm pin mặt trời
- Pin lưu trữ năng lượng
Điều này giúp quốc gia không chỉ dẫn đầu về sản xuất thiết bị mà còn tiến tới dẫn đầu về sản lượng điện sạch thực tế.
Ý nghĩa của bước ngoặt năng lượng
Nếu các dự báo trở thành hiện thực, việc điện mặt trời vượt than không chỉ là thay đổi về số liệu mà còn mang ý nghĩa chiến lược:
- Khẳng định năng lượng tái tạo có thể thay thế nguồn truyền thống
- Cho thấy tốc độ chuyển dịch có thể diễn ra nhanh hơn dự kiến
- Tạo tiền lệ cho các quốc gia khác trong quá trình giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch
Đây là minh chứng rằng ngay cả nền kinh tế tiêu thụ than lớn nhất thế giới cũng có thể chuyển đổi sang năng lượng sạch khi chính sách, công nghệ và thị trường cùng hội tụ.
Xem thêm: Chuyển đổi năng lượng tại Trung Quốc: Điện mặt trời vượt than đá năm 2026