Fukushima và hành trình chuyển đổi sang năng lượng sạch
Từng bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi thảm họa động đất, sóng thần và sự cố hạt nhân năm 2011, Fukushima đang từng bước hồi sinh thông qua chiến lược phát triển năng lượng tái tạo. Trên những khu vực từng bị bỏ hoang, các dự án điện gió, điện mặt trời và năng lượng địa nhiệt đang dần hình thành.
Không chỉ riêng Fukushima, sau thảm họa năm 2011, Nhật Bản cũng chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh vào năng lượng tái tạo. Các chính sách khuyến khích phát triển điện sạch đã góp phần thúc đẩy nhiều dự án trên khắp cả nước.
Từ một vùng đất gắn với thảm họa hạt nhân, Fukushima hiện hướng đến hình ảnh một địa phương tiên phong trong quá trình chuyển dịch năng lượng.
Trang trại điện gió Abukuma và dấu mốc mới của Fukushima
Một trong những dự án nổi bật nhất là trang trại điện gió Abukuma, được xem là nhà máy điện gió trên đất liền lớn nhất Nhật Bản. Dự án gồm 46 tuabin gió và chính thức đi vào hoạt động từ tháng 4/2025.
Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 67 tỷ yên, tương đương hơn 11 nghìn tỷ đồng. Việc đưa Abukuma vào vận hành được xem là một bước quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của Fukushima và mục tiêu Net Zero của Nhật Bản vào năm 2050.
Sự phát triển của các dự án điện gió quy mô lớn cho thấy năng lượng sạch đang dần trở thành một phần quan trọng trong quá trình phục hồi kinh tế của địa phương.
Xem thêm: Megarevo Có Thể Kết Hợp Với Những Loại Pin Lưu Trữ Nào?
Điện mặt trời tại Fukushima biến vùng đất bỏ hoang thành nguồn năng lượng
Bên cạnh điện gió, điện mặt trời tại Fukushima cũng đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng tái tạo của tỉnh.
Những khu đất từng bị bỏ hoang sau thảm họa được tận dụng để xây dựng các dự án điện mặt trời. Các khu vực này có lợi thế về diện tích, nguồn bức xạ mặt trời và khả năng kết nối với hạ tầng lưới điện.
Hiện nay, năng lượng tái tạo, trong đó điện mặt trời chiếm tỷ trọng lớn, chiếm khoảng 60% sản lượng điện toàn tỉnh Fukushima, tăng đáng kể so với mức 23% vào năm 2011.
Sự phát triển của điện mặt trời không chỉ giúp tạo ra nguồn năng lượng sạch mà còn mang lại một cách sử dụng mới cho những khu đất từng bị xem là khó có thể phục hồi.
Mô hình “sản xuất tại chỗ, tiêu thụ tại chỗ”
Một điểm đáng chú ý trong chiến lược năng lượng tại Fukushima là mô hình “sản xuất tại chỗ, tiêu thụ tại chỗ”.
Theo mô hình này, một phần điện năng từ các dự án năng lượng tái tạo được sử dụng trực tiếp cho nhu cầu tại địa phương. Chẳng hạn, nguồn điện từ các tuabin gió có thể phục vụ hoạt động nuôi trồng thủy sản và các cơ sở công cộng.
Mô hình này giúp cộng đồng địa phương gắn kết trực tiếp hơn với nguồn năng lượng mà họ đang sử dụng. Đồng thời, việc sản xuất và tiêu thụ điện trong cùng một khu vực có thể tạo ra thêm giá trị kinh tế và hỗ trợ quá trình phục hồi địa phương.
Nhật Bản đặt mục tiêu tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo
Quá trình chuyển đổi năng lượng tại Fukushima cũng nằm trong chiến lược rộng lớn hơn của Nhật Bản.
Theo định hướng mới, Nhật Bản đặt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên 40–50% tổng sản lượng điện vào năm 2040, tăng mạnh so với mức chưa đến một phần ba vào năm 2023.
Trong khi đó, tỷ trọng nhiên liệu hóa thạch được định hướng giảm từ khoảng 63% xuống còn 30–40%. Tuy nhiên, Nhật Bản vẫn duy trì cơ cấu nguồn điện đa dạng, trong đó điện hạt nhân dự kiến tiếp tục đóng vai trò quan trọng.
Theo kế hoạch, điện hạt nhân có thể chiếm khoảng 20% tổng sản lượng điện vào năm 2040. Điều này cho thấy chiến lược chuyển dịch năng lượng của Nhật Bản không hoàn toàn thay thế các nguồn điện hiện có mà tập trung vào việc cân bằng giữa năng lượng tái tạo, điện hạt nhân và các nguồn năng lượng khác.
Thách thức của điện gió và điện mặt trời
Mặc dù năng lượng tái tạo đang phát triển nhanh, điện gió và điện mặt trời vẫn đối mặt với nhiều thách thức.
Đặc điểm lớn nhất là tính phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Sản lượng điện mặt trời thay đổi theo cường độ bức xạ, trong khi điện gió phụ thuộc vào tốc độ và hướng gió. Điều này khiến nguồn cung điện có thể biến động.
Khi tỷ trọng năng lượng tái tạo tăng lên, nhu cầu đầu tư vào hệ thống lưu trữ điện, lưới điện thông minh và công nghệ quản lý năng lượng cũng trở nên quan trọng hơn.
Các giải pháp lưu trữ có thể giúp tích trữ lượng điện dư và sử dụng vào thời điểm nguồn điện tái tạo giảm. Trong khi đó, lưới điện thông minh giúp theo dõi và điều phối nguồn điện hiệu quả hơn.
Năng lượng tái tạo gắn với phục hồi kinh tế địa phương
Tại Fukushima, năng lượng tái tạo không chỉ được xem là nguồn cung cấp điện mà còn là một phần của chiến lược phục hồi kinh tế.
Tại thị trấn Tsuchiyu Onsen, năng lượng địa nhiệt được khai thác từ hơi nước nóng dưới lòng đất để vận hành tuabin với công suất khoảng 440 kW. Nguồn điện này đủ cung cấp cho khoảng 800 hộ dân và hỗ trợ một số hoạt động kinh tế địa phương, bao gồm nuôi trồng thủy sản.
Nguồn lợi từ các dự án năng lượng tái tạo cũng được sử dụng để hỗ trợ quá trình phục hồi kinh tế và phát triển du lịch. Điều này cho thấy năng lượng sạch có thể tạo ra giá trị vượt ra ngoài việc sản xuất điện.
Nguồn: Nhật Bản biến ‘vùng đất chết’ Fukushima thành thủ phủ điện gió, điện mặt trời
Fukushima đang từng bước chuyển mình từ vùng đất chịu ảnh hưởng bởi thảm họa hạt nhân thành một biểu tượng của quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch. Với các dự án điện gió, điện mặt trời và địa nhiệt, địa phương này đang tìm kiếm một hướng phát triển mới dựa trên năng lượng tái tạo.