Đề xuất tính giá điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng đang thu hút sự quan tâm của nhiều hộ gia đình. Nếu được thông qua và triển khai, thời điểm dùng điện có thể trở thành yếu tố ảnh hưởng đến hóa đơn, bên cạnh tổng lượng điện tiêu thụ. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ nội dung đang được đề xuất với chính sách đã có hiệu lực.
Chiều 20/10/2026, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Một nội dung đáng chú ý là bổ sung cơ sở áp dụng giá điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật, bao gồm khách hàng sử dụng điện sinh hoạt.
Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực trong phiên họp chiều 20/10/2026. Ảnh: Báo điện tử Chính phủ/Nhật Bắc.
Giá điện sinh hoạt theo giờ vẫn đang là đề xuất
Điểm người dùng điện cần lưu ý là việc trình dự án luật chưa đồng nghĩa biểu giá mới được áp dụng ngay. Bài báo ngày 20/10 phản ánh nội dung dự thảo và ý kiến thẩm tra, chưa phải thông báo thay đổi cách tính tiền điện cho mọi hộ gia đình.
Trước đó, tại cuộc họp báo thường kỳ quý III/2026, Bộ Công Thương cho biết điện sinh hoạt vẫn được tính theo biểu giá bậc thang, chưa phụ thuộc giờ cao điểm hay thấp điểm. Cơ quan quản lý đang hoàn thiện các nội dung sửa đổi liên quan đến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện.
Vì vậy, người dân cần theo dõi văn bản chính thức về đối tượng, điều kiện và thời điểm triển khai. Không nên tự lấy khung giờ hoặc đơn giá của nhóm khách hàng sản xuất để tính hóa đơn điện sinh hoạt.
Thời điểm sử dụng điện có thể ảnh hưởng thế nào đến hóa đơn?
Về nguyên lý, biểu giá theo thời gian sử dụng phân biệt đơn giá điện giữa các khoảng thời gian. Nếu cơ chế này được triển khai, hai gia đình dùng cùng lượng điện trong tháng có thể có chi phí khác nhau do phân bố thời gian tiêu thụ khác nhau.
Chẳng hạn, một gia đình có thể chủ động thay đổi giờ giặt, sấy hoặc vận hành một số thiết bị. Gia đình khác lại sử dụng phần lớn điện vào thời gian mọi người cùng có mặt ở nhà.
Đây là phân tích tình huống, không phải dự báo mức tăng hoặc giảm hóa đơn. Kết quả thực tế còn phụ thuộc biểu giá được ban hành, lượng điện ở từng khung giờ và khả năng điều chỉnh sinh hoạt. Chính vì vậy, cơ quan thẩm tra yêu cầu lượng hóa tác động của cơ chế giá mới đến từng nhóm hộ gia đình và doanh nghiệp.
Ứng dụng EVNHANOI tích hợp các dịch vụ điện, hỗ trợ khách hàng tiếp cận thông tin sử dụng điện. Ảnh minh họa từ Tạp chí Công Thương, được đăng trên website Cục Điện lực; không phải giao diện biểu giá sinh hoạt theo giờ mới.
Dữ liệu đo đếm giúp người dùng chủ động hơn
Muốn quản lý chi phí theo thời gian sử dụng, khách hàng cần biết điện được tiêu thụ vào lúc nào. Một con số tổng vào cuối tháng chưa đủ để nhận diện đầy đủ thói quen dùng điện.
Theo thông tin trên website Cục Điện lực, việc kết hợp công tơ điện tử đo xa với ứng dụng số đã giúp khách hàng EVNHANOI theo dõi mức tiêu thụ theo ngày, theo giờ. Dữ liệu này có thể hỗ trợ người dùng nhận biết thời gian tiêu thụ cao và điều chỉnh cách vận hành thiết bị.
Tuy nhiên, có công tơ điện tử không đồng nghĩa hộ gia đình đã chuyển sang biểu giá theo giờ. Điều kiện kỹ thuật và cơ chế tính giá cần được xác định theo quy định áp dụng cho từng đối tượng.
Sửa luật còn hướng đến tháo gỡ vướng mắc của ngành điện
Ngoài nội dung giá điện theo giờ, dự án luật còn đề cập nhiều vấn đề về đầu tư và vận hành thị trường điện.
Theo tờ trình được công bố, các hướng sửa đổi gồm đơn giản hóa thủ tục cho một số dự án điện lực, sử dụng giá trúng thầu làm cơ sở ký hợp đồng mua bán điện và bổ sung hình thức đối tác công tư đối với lưới điện truyền tải.
Dự thảo cũng hướng đến hoàn thiện quy định về chứng chỉ năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ điện, điện gió ngoài khơi và điện rác; đồng thời mở rộng mua bán điện trực tiếp, giảm điều kiện cấp phép và từng bước giảm bù chéo giữa các nhóm khách hàng.
Minh bạch chi phí và bảo vệ người sử dụng điện
Một yêu cầu được đặt ra trong quá trình thẩm tra là cơ chế giá phải đi cùng việc phân bổ rủi ro hợp lý. Giá điện cần dựa trên chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư và điều kiện thị trường; tránh chuyển toàn bộ rủi ro kinh doanh sang bên mua điện hoặc người sử dụng.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị xác định rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình xóa bỏ bù chéo. Nội dung này cần được phân biệt với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân tại địa bàn khó khăn.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày báo cáo thẩm tra, trong đó đề cập yêu cầu minh bạch giá điện và phân bổ rủi ro hợp lý. Ảnh: Báo điện tử Chính phủ/Nhật Bắc.
Góc nhìn đối với điện mặt trời và lưu trữ
Từ góc độ quản lý năng lượng, đề xuất giá điện theo giờ cho thấy việc hiểu thời điểm tiêu thụ sẽ ngày càng có ý nghĩa khi đánh giá một giải pháp điện mặt trời.
Điện mặt trời chủ yếu phát vào ban ngày, trong khi nhu cầu của nhiều gia đình tập trung vào buổi tối. Vì vậy, khi lựa chọn hệ thống, cần xem xét lượng điện có thể dùng trực tiếp, đặc điểm tải và điều kiện lắp đặt, thay vì chỉ dựa vào diện tích mái. Đây cũng là lưu ý được EVN đưa ra đối với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Lưu trữ có thể hỗ trợ dịch chuyển năng lượng sang thời gian khác. Tuy nhiên, xét riêng tác động của đề xuất giá điện theo giờ, chưa có đủ thông tin để khẳng định mức tiết kiệm hoặc thời gian hoàn vốn cho một hộ gia đình cụ thể. Các tính toán cần dựa trên biểu giá chính thức, dữ liệu sử dụng điện và chi phí hệ thống thực tế.
Ông Nguyễn Đức Mạnh kiểm tra hệ thống điện mặt trời mái nhà của gia đình tại xã Đông Anh, Hà Nội. Việc lựa chọn công suất cần gắn với nhu cầu và thời điểm sử dụng điện. Ảnh: Minh Anh/EVN.
Nguồn tham khảo: Tuổi Trẻ Online, Bộ Công Thương, Báo điện tử Chính phủ, Cục Điện lực và EVN. Thông tin cập nhật đến ngày 21/10/2026.