Điện mặt trời dẫn dắt tăng trưởng năng lượng tái tạo
Theo báo cáo “Thống kê công suất năng lượng tái tạo 2026” của IRENA, năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng chưa từng có của năng lượng tái tạo trên toàn cầu.
Tổng công suất mới được bổ sung đạt 692 GW, trong đó riêng điện mặt trời chiếm tới 511 GW, tương đương khoảng 75%.
Đây là mức cao nhất từng được ghi nhận trong một năm, vượt xa kỷ lục trước đó (452 GW điện mặt trời và 585 GW năng lượng tái tạo). Điều này khẳng định vai trò trung tâm của điện mặt trời trong quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Tổng công suất năng lượng tái tạo toàn cầu đạt 5,14 TW
Tính đến cuối năm 2025, tổng công suất năng lượng tái tạo toàn cầu đạt khoảng 5,14 TW, chiếm 49% tổng công suất nguồn điện lắp đặt trên thế giới. Trong đó, điện mặt trời đóng góp khoảng 2,4 TW – một tỷ trọng rất lớn trong cơ cấu năng lượng sạch.
Ngoài ra, năng lượng tái tạo chiếm tới 85,6% tổng công suất điện mới được bổ sung trong năm 2025, dù giảm nhẹ so với mức 92,5% của năm trước. Con số này vẫn cho thấy xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ khỏi nhiên liệu hóa thạch.
Xem thêm: Bùng nổ lưu trữ điện mặt trời mái nhà nhờ tăng tiền hỗ trợ lên gấp 3
Phân bổ khu vực: Châu Á dẫn đầu, chênh lệch vẫn lớn
Châu Á tiếp tục là khu vực dẫn đầu trong phát triển năng lượng tái tạo, đóng góp tới 74,2% tổng công suất mới trong năm 2025. Điều này phản ánh nhu cầu năng lượng lớn và tốc độ đầu tư mạnh mẽ tại các nền kinh tế đang phát triển.
Trong khi đó:
- Châu Phi ghi nhận mức tăng trưởng 15,9%
- Trung Đông tăng 28,9% – mức cao nhất từ trước đến nay
Ngược lại, Trung Mỹ và khu vực Caribe có mức bổ sung thấp nhất, chỉ đạt 21 GW. Sự chênh lệch này cho thấy khoảng cách lớn giữa các khu vực trong việc tiếp cận và phát triển năng lượng tái tạo.
Thách thức và nhu cầu tăng tốc chuyển đổi năng lượng
IRENA nhận định rằng sự mất cân bằng trong phát triển năng lượng tái tạo đang làm lộ rõ những điểm yếu về an ninh năng lượng tại nhiều quốc gia.
Những nền kinh tế có tỷ trọng năng lượng tái tạo thấp dễ bị ảnh hưởng bởi biến động giá nhiên liệu và rủi ro nguồn cung.
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông, việc phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch càng trở nên rủi ro. Do đó, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo được xem là giải pháp quan trọng giúp:
- Ổn định nguồn cung năng lượng
- Giảm phụ thuộc vào thị trường quốc tế
- Tăng khả năng chống chịu trước biến động
Vai trò của hệ thống năng lượng phi tập trung
Tổng Giám đốc IRENA, ông Francesco La Camera, cho rằng năng lượng tái tạo đang chứng minh khả năng phục hồi mạnh mẽ trong bối cảnh bất ổn toàn cầu.
Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển hệ thống năng lượng phi tập trung – nơi nhiều chủ thể cùng tham gia sản xuất và tiêu thụ điện. Mô hình này mang lại:
- Tính linh hoạt cao trong vận hành
- Khả năng mở rộng nhanh
- Giảm áp lực lên hệ thống điện tập trung
Đồng thời, các quốc gia đầu tư sớm vào chuyển đổi năng lượng đang ghi nhận lợi ích rõ rệt về kinh tế và năng lực cạnh tranh.
Xu hướng phát triển điện mặt trời trong tương lai
Bên cạnh các dự án điện mặt trời quy mô lớn, nhiều quốc gia đang mở rộng sang các mô hình mới như:
- Điện mặt trời kết hợp nông nghiệp (agrivoltaics)
- Điện mặt trời trên mặt nước (floating solar)
- Điện mặt trời ngoài khơi
Đặc biệt, điện mặt trời mái nhà ngày càng được ưu tiên nhờ tính linh hoạt và khả năng triển khai nhanh. Kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng, mô hình này giúp:
- Tận dụng tối đa nguồn điện sản xuất
- Giảm áp lực lên lưới điện vào giờ cao điểm
- Tăng tính chủ động cho người sử dụng điện
Nhiều quốc gia đã ban hành chính sách hỗ trợ như ưu đãi tài chính, lãi suất vay và cơ chế mua điện dư để thúc đẩy phát triển lĩnh vực này.
Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của điện mặt trời khi thiết lập kỷ lục mới về công suất lắp đặt toàn cầu. Với vai trò là nguồn năng lượng tái tạo phát triển nhanh nhất, điện mặt trời đang trở thành trụ cột trong chiến lược chuyển đổi năng lượng.
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu phát triển bền vững và đảm bảo an ninh năng lượng, thế giới cần tiếp tục đẩy nhanh tốc độ đầu tư, thu hẹp khoảng cách giữa các khu vực và thúc đẩy các mô hình năng lượng linh hoạt, phi tập trung trong tương lai.
Xem thêm: Điện mặt trời lập kỷ lục công suất mới 511 GW trong năm 2025