Dự án truyền ánh sáng Mặt Trời vào buổi tối gây lo ngại

Dự án truyền ánh sáng Mặt Trời vào ban đêm là gì?

Một công ty khởi nghiệp tại Mỹ đang phát triển ý tưởng sử dụng vệ tinh để phản chiếu ánh sáng Mặt Trời xuống Trái Đất sau khi trời tối. Mục tiêu chính là giúp các trang trại điện mặt trời tiếp tục hoạt động ngay cả khi không còn ánh nắng tự nhiên.

Dự án này do công ty Reflect Orbital triển khai, với kế hoạch phóng vệ tinh thử nghiệm mang tên Earendil-1 vào năm 2026, mở đường cho hệ thống chiếu sáng từ không gian.

Công nghệ hoạt động như thế nào?

Các vệ tinh sẽ bay ở độ cao khoảng 625 km và được trang bị những tấm gương khổng lồ rộng tới 54 m để phản xạ ánh sáng Mặt Trời xuống các khu vực cụ thể trên Trái Đất.

Ánh sáng phản chiếu:

• Yếu hơn ánh sáng Mặt Trời giữa trưa khoảng 15.000 lần

• Nhưng vẫn sáng hơn ánh trăng tròn

• Có thể đạt mức chiếu sáng mục tiêu khoảng 200 W/m²

Để tạo ra ánh sáng tương đương khoảng 20% ánh sáng ban ngày, hệ thống cần tới khoảng 3.000 vệ tinh hoạt động đồng thời.

Quy mô “khổng lồ” của tham vọng này

Theo kế hoạch dài hạn, công ty có thể triển khai tới 4.000 vệ tinh vào năm 2030.

Thậm chí, nhà sáng lập từng đề xuất một hệ thống lên tới 250.000 vệ tinh, con số vượt xa tổng số vệ tinh hiện có và cả rác vũ trụ lớn trên quỹ đạo.

Tuy nhiên, ngay cả với quy mô cực lớn như vậy, hệ thống cũng chỉ có thể cung cấp ánh sáng tương đương 20% ánh nắng ban ngày cho một số khu vực nhất định.

Hạn chế về thời gian chiếu sáng

Một vấn đề lớn là vệ tinh di chuyển rất nhanh, khoảng 7,5 km/giây. Điều này khiến mỗi vệ tinh chỉ có thể chiếu sáng một khu vực trong tối đa khoảng 3,5 phút.

Muốn kéo dài thời gian chiếu sáng lên hàng giờ, cần thêm hàng nghìn vệ tinh khác hoạt động luân phiên — làm tăng mạnh chi phí và độ phức tạp của hệ thống.

Vì sao dự án gây lo ngại?

1. Ảnh hưởng đến thiên văn học

Các nhà khoa học cho rằng ánh sáng phản chiếu từ vệ tinh có thể gây nhiễu nghiêm trọng cho các kính thiên văn, đặc biệt là những thiết bị quan sát nhạy cao.

Khảo sát với hơn 1.400 nhà thiên văn cho thấy đa số tin rằng công việc nghiên cứu của họ sẽ bị ảnh hưởng đáng kể.

2. Nguy cơ ô nhiễm ánh sáng và hệ sinh thái

Ánh sáng nhân tạo vào ban đêm có thể làm gián đoạn hành vi tự nhiên của nhiều loài như:

• Côn trùng (bướm đêm)

• Dơi

• Ếch

Điều này có thể gây tác động dây chuyền đến hệ sinh thái và đa dạng sinh học.

3. Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Ô nhiễm ánh sáng cũng được cho là có thể ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ và nhịp sinh học của con người.

Lợi ích tiềm năng vẫn rất hấp dẫn

Dù gây tranh cãi, dự án vẫn thu hút đầu tư lớn từ các quỹ như Sequoia Capital và các tỷ phú công nghệ.

Lợi ích chính bao gồm:

• Kéo dài thời gian hoạt động của điện mặt trời

• Tăng sản lượng năng lượng sạch

• Giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch

Ngoài ra, công ty cho biết lượng khí thải từ việc phóng vệ tinh có thể được bù đắp nhanh chóng nhờ nguồn điện sạch tạo ra.