Năng lượng sạch đang trở thành một phần quan trọng của ngành điện Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp đã mở rộng sang điện mặt trời và điện gió.
Công ty Cổ phần Điện Gia Lai – GEC (HOSE: GEG) là một doanh nghiệp phát triển theo hướng này. GEC bắt đầu từ lĩnh vực thủy điện. Sau đó, doanh nghiệp mở rộng sang nhiều nguồn năng lượng tái tạo khác.
GEC được thành lập từ năm 1989. Doanh nghiệp thực hiện cổ phần hóa vào năm 2010. Sau hơn ba thập kỷ, GEC đã xây dựng danh mục dự án tại nhiều khu vực.
Điện mặt trời là một trong những lĩnh vực được GEC mở rộng mạnh từ giai đoạn 2018.
Từ thủy điện đến nhiều nguồn năng lượng tái tạo
Trong giai đoạn đầu, thủy điện là lĩnh vực hoạt động chính của GEC. Tuy nhiên, cơ cấu nguồn điện của doanh nghiệp bắt đầu thay đổi khi thị trường năng lượng tái tạo phát triển mạnh.
Từ năm 2018, GEC đẩy mạnh đầu tư vào điện mặt trời và điện gió. Nhờ đó, danh mục nguồn phát ngày càng đa dạng.
Theo thông tin được GEC công bố, doanh nghiệp trực tiếp và gián tiếp sở hữu 13 nhà máy thủy điện, 6 nhà máy điện mặt trời và 5 nhà máy điện gió.
Các dự án phân bố tại Tây Nguyên, miền Trung, Tây Nam Bộ và nhiều khu vực có điều kiện phù hợp để khai thác năng lượng tái tạo.
Đến cuối năm 2025, GEC cho biết đang vận hành và phát triển 24 nhà máy điện cùng 35 hệ thống điện mặt trời mái nhà. Tổng quy mô công suất đạt gần 800 MWp. Nguồn: GEC
Con số này cho thấy GEC đã chuyển từ mô hình tập trung vào thủy điện sang danh mục gồm nhiều nguồn năng lượng khác nhau.
Điện mặt trời trở thành một mảng quan trọng
Điện mặt trời là một trong những lĩnh vực giúp danh mục năng lượng của GEC thay đổi rõ rệt trong giai đoạn 2018–2019.
Một dự án tiêu biểu là Nhà máy Điện mặt trời TTC Đức Huệ 1 với công suất 49 MWp. Theo GEC, dự án bắt đầu vận hành từ năm 2019 tại Đức Huệ, Long An.
Bên cạnh Đức Huệ 1, GEC còn phát triển nhiều dự án điện mặt trời tại Tây Nguyên, miền Trung và Nam Trung Bộ.
Trong năm 2025, các dự án điện mặt trời của GEC tạo ra khoảng 360 triệu kWh điện. Doanh thu bán điện từ mảng này đạt khoảng 827 tỷ đồng.
Điện mặt trời chiếm khoảng 27% tổng sản lượng điện của doanh nghiệp trong năm.
Điện mặt trời giúp GEC mở rộng danh mục ngoài lĩnh vực thủy điện truyền thống.
Điện gió đóng góp lớn vào sản lượng
Bên cạnh điện mặt trời, điện gió đang giữ vai trò ngày càng lớn trong cơ cấu nguồn điện của GEC.
Một dự án đáng chú ý là Nhà máy Điện gió Tân Phú Đông 1. Nhà máy có công suất 100 MW và được GEC ghi nhận vận hành từ năm 2023 tại Tiền Giang.
Dự án gồm hệ thống turbine gió cùng các hạng mục hạ tầng phục vụ truyền tải và đấu nối điện.
Trong năm 2025, điện gió của GEC đạt sản lượng khoảng 606 triệu kWh. Doanh thu bán điện từ nguồn này đạt khoảng 1.679 tỷ đồng.
Điện gió chiếm khoảng 45% tổng sản lượng, nhưng đóng góp tới 57% doanh thu bán điện của toàn hệ thống.
Xu hướng này tiếp tục xuất hiện trong quý I/2026. GEC ghi nhận khoảng 209 triệu kWh điện gió, tương đương 58% tổng sản lượng điện trong quý.
Điều này cho thấy điện gió đang trở thành một trong những nguồn phát quan trọng của doanh nghiệp.
Điện gió hiện đóng góp tỷ trọng lớn trong tổng sản lượng điện của GEC.
Rooftop solar mở rộng nguồn điện gần phụ tải
Ngoài các nhà máy điện mặt trời mặt đất, GEC còn phát triển điện mặt trời mái nhà – rooftop solar.
Mô hình này có đặc điểm khác với solar farm. Thay vì cần quỹ đất lớn, hệ thống được lắp trên mái nhà xưởng, khu công nghiệp hoặc các công trình hiện hữu.
Nhờ vậy, nguồn điện có thể được bố trí gần khu vực sử dụng điện hơn.
Đến cuối năm 2025, GEC công bố có 35 hệ thống điện mặt trời mái nhà trong danh mục vận hành và phát triển.
Một dự án được GEC giới thiệu là Điện mặt trời mái nhà TTCIZ – B9 tại Trảng Bàng, Tây Ninh. Hệ thống có công suất khoảng 3,7 MWp và được ghi nhận vận hành từ năm 2024.
Rooftop solar cho thấy một hướng phát triển khác của năng lượng mặt trời. Thay vì chỉ tập trung vào các nhà máy quy mô lớn, nguồn điện có thể được phân tán tại chính nơi có nhu cầu sử dụng.
Rooftop solar tận dụng diện tích mái công trình để bố trí nguồn điện gần khu vực phụ tải.
GEC sản xuất gần 1,34 tỷ kWh điện trong năm 2025
Quy mô hoạt động của GEC có thể thấy rõ hơn qua sản lượng điện thực tế.
Trong năm 2025, toàn hệ thống sản xuất khoảng 1,34 tỷ kWh điện. Doanh thu bán điện đạt khoảng 2.935 tỷ đồng.
Trong đó:
- Điện gió đóng góp khoảng 606 triệu kWh.
- Thủy điện đạt khoảng 375 triệu kWh.
- Điện mặt trời đạt khoảng 360 triệu kWh.
Ba nguồn điện này có đặc điểm vận hành khác nhau.
Thủy điện phụ thuộc nhiều vào lượng nước. Điện mặt trời phụ thuộc vào bức xạ và thời gian có nắng. Trong khi đó, điện gió phụ thuộc vào điều kiện gió tại khu vực đặt turbine.
Việc sở hữu nhiều loại hình nguồn điện có thể giúp doanh nghiệp đa dạng danh mục. Tuy nhiên, điều này cũng làm tăng yêu cầu về dự báo, vận hành, bảo trì và quản trị rủi ro.
Đức Huệ 2 kết hợp điện mặt trời và lưu trữ năng lượng
Trong kế hoạch phát triển năm 2026, Điện mặt trời Đức Huệ 2 – 49 MWp là một dự án đáng chú ý của GEC.
Theo tài liệu Đại hội đồng cổ đông, dự án đã hoàn thành thi công và đóng điện vào cuối năm 2025.
Đây cũng là dự án đầu tiên của doanh nghiệp triển khai đồng thời cơ chế mua bán điện trực tiếp DPPA và hệ thống lưu trữ năng lượng BESS.
Việc kết hợp điện mặt trời với lưu trữ cho thấy mô hình solar đang có thêm nhiều phương án vận hành.
Thay vì chỉ phát điện khi có nắng, hệ thống BESS có thể lưu trữ một phần năng lượng để sử dụng vào thời điểm phù hợp hơn.
Trong khi đó, DPPA tạo thêm cơ chế giao dịch điện giữa đơn vị sản xuất năng lượng tái tạo và các khách hàng sử dụng điện lớn.
Mục tiêu hướng tới quy mô khoảng 1 GW
Theo kế hoạch được công bố vào tháng 4/2026, GEC dự kiến đưa Đức Huệ 2 – 49 MWp và Điện gió VPL2 – 30 MW vào hoạt động trong năm 2026.
Doanh nghiệp cũng đặt mục tiêu hướng tới quy mô khoảng 1 GW trong giai đoạn 2026–2027.
Ngoài các nguồn điện đang khai thác, GEC còn đề cập đến một số hướng phát triển dài hạn. Trong đó có điện gió ngoài khơi, điện rác, hệ thống lưu trữ năng lượng và hydrogen.
Tuy nhiên, khả năng triển khai còn phụ thuộc vào công nghệ, thị trường và chính sách trong từng giai đoạn.
GEC và quá trình mở rộng danh mục năng lượng
Quá trình phát triển của GEC cho thấy sự thay đổi khá rõ trong cơ cấu nguồn điện.
Từ nền tảng thủy điện, doanh nghiệp đã mở rộng sang solar farm, rooftop solar và điện gió. Đến cuối năm 2025, danh mục đạt gần 800 MWp, gồm 24 nhà máy điện và hàng chục hệ thống điện mặt trời mái nhà.
Trong giai đoạn tiếp theo, công suất không phải yếu tố duy nhất cần quan tâm. Hiệu quả vận hành, khả năng lưu trữ và cơ chế bán điện cũng ngày càng quan trọng.
Ngoài ra, hệ thống điện có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao hơn sẽ yêu cầu khả năng điều phối linh hoạt hơn.
Vì vậy, câu chuyện phát triển của GEC trong những năm tới không chỉ nằm ở việc xây thêm bao nhiêu MW. Quan trọng hơn là cách các nguồn điện được kết hợp, quản lý và vận hành hiệu quả.