Hàn Quốc tăng tốc phát triển mô hình làng điện mặt trời
Trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông, Hàn Quốc đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi năng lượng với mục tiêu xây dựng 2.500 “làng thu nhập năng lượng mặt trời” vào năm 2030.
Một trong những mô hình tiêu biểu là làng Guyang-ri, cách Seoul khoảng 90 phút di chuyển. Với chỉ khoảng 70 hộ dân, ngôi làng này đã triển khai dự án điện mặt trời công suất 1 MW và tạo ra nguồn thu ổn định khoảng 10 triệu won mỗi tháng. Thay vì chia lợi nhuận cho từng hộ gia đình, nguồn tiền được sử dụng để tổ chức bữa ăn cộng đồng, hỗ trợ xe buýt cho người cao tuổi và phát triển các hoạt động văn hóa địa phương.
Thành công của Guyang-ri đã trở thành hình mẫu để chính phủ Hàn Quốc nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.
Xem thêm: Ngôi làng nhỏ ở Hàn Quốc thu gần 180 triệu đồng mỗi tháng từ điện mặt trời
Khủng hoảng Trung Đông trở thành động lực chuyển đổi năng lượng
Hàn Quốc là quốc gia phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, với hơn 90% năng lượng sơ cấp đến từ nước ngoài. Đáng chú ý, khoảng 70% lượng dầu thô nhập khẩu phải đi qua eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Trước đây, các cuộc khủng hoảng năng lượng thường được giải quyết bằng cách tăng dự trữ nhiên liệu hoặc tìm kiếm nguồn cung thay thế. Tuy nhiên, lần này chính phủ Hàn Quốc xem đây là cơ hội để đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo.
Các mục tiêu đã được đặt ra gồm nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên 20% sản lượng điện vào năm 2030 và từng bước loại bỏ điện than vào năm 2040. Để hiện thực hóa kế hoạch này, chính phủ đã tăng mạnh ngân sách hỗ trợ các dự án năng lượng sạch, đồng thời triển khai các khoản vay ưu đãi cho các dự án điện mặt trời cộng đồng.
Hàng nghìn tỷ won được đầu tư cho năng lượng tái tạo
Nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng, Hàn Quốc đã bổ sung khoảng 500 tỷ won vào ngân sách chuyển đổi năng lượng, nâng tổng hỗ trợ hàng năm cho các dự án năng lượng tái tạo lên khoảng 1.100 tỷ won.
Bên cạnh đó, chương trình phát triển làng điện mặt trời còn được hỗ trợ thêm 400 tỷ won dưới hình thức vay lãi suất thấp. Mục tiêu của chính phủ là khởi động khoảng 700 làng điện mặt trời ngay trong năm 2026, cao hơn nhiều so với khoảng 150 làng mỗi năm trong giai đoạn trước.
Lưới điện trở thành rào cản lớn nhất
Dù tham vọng rất lớn, Hàn Quốc đang đối mặt với một thách thức quan trọng: hệ thống lưới điện.
Nhiều khu vực phía Nam và Tây Nam, nơi tập trung phần lớn các dự án điện mặt trời và điện gió, đã gần đạt ngưỡng tiếp nhận công suất. Điều này khiến nhiều dự án năng lượng tái tạo phải chờ đấu nối vào lưới điện quốc gia.
Để giải quyết vấn đề, Tập đoàn Điện lực Hàn Quốc (KEPCO) đang triển khai các dự án đường dây truyền tải cao thế nhằm đưa nguồn điện tái tạo từ các địa phương lên khu vực thủ đô Seoul. Tuy nhiên, các dự án này cần nhiều năm để hoàn thành và thường gặp phản đối từ người dân địa phương.
Bài toán phụ thuộc chuỗi cung ứng Trung Quốc
Một thách thức khác là sự phụ thuộc vào nguồn cung tấm pin mặt trời từ Trung Quốc. Hiện nay, phần lớn các dự án điện mặt trời tại Hàn Quốc vẫn sử dụng module nhập khẩu.
Để giảm phụ thuộc, chính phủ Hàn Quốc đang khuyến khích sử dụng thiết bị sản xuất trong nước và nghiên cứu áp dụng các tiêu chuẩn đánh giá lượng phát thải carbon đối với sản phẩm nhập khẩu.
Nghịch lý giữa năng lượng tái tạo và nhiên liệu hóa thạch
Dù đẩy mạnh năng lượng sạch, Hàn Quốc vẫn duy trì nhiều chính sách hỗ trợ nhiên liệu hóa thạch nhằm đảm bảo ổn định kinh tế và an ninh năng lượng trong ngắn hạn.
Theo các chuyên gia, trong khi ngân sách dành cho chuyển đổi năng lượng chỉ khoảng 500 tỷ won thì số tiền hỗ trợ để giảm tác động từ giá nhiên liệu hóa thạch lên tới khoảng 5.000 tỷ won. Ngoài ra, một số nhà máy nhiệt điện than vẫn tiếp tục được duy trì như nguồn dự phòng khẩn cấp cho hệ thống điện.
Điều này cho thấy quá trình chuyển đổi năng lượng không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn liên quan đến cân bằng giữa an ninh năng lượng, chi phí kinh tế và mục tiêu giảm phát thải.
Bài học từ mô hình làng điện mặt trời Hàn Quốc
Câu chuyện của Guyang-ri cho thấy điện mặt trời không chỉ tạo ra điện năng mà còn có thể trở thành công cụ phát triển cộng đồng, nâng cao phúc lợi xã hội và tạo nguồn thu bền vững cho người dân địa phương.
Tuy nhiên, để đạt mục tiêu 2.500 làng điện mặt trời vào năm 2030, Hàn Quốc sẽ phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán lớn như nâng cấp lưới điện, giảm phụ thuộc chuỗi cung ứng nước ngoài, cải cách chính sách giá điện và đảm bảo tính nhất quán trong chiến lược chuyển dịch năng lượng.