Nhu cầu sử dụng điện tăng kỷ lục trong mùa nắng nóng
Nắng nóng kéo dài đang khiến nhu cầu sử dụng điện trên cả nước tăng mạnh, đặc biệt vào buổi tối khi người dân sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát với tần suất cao. Mặc dù điện mặt trời đang đóng góp đáng kể vào nguồn cung điện ban ngày, hệ thống điện vẫn phải huy động các nguồn điện có chi phí cao như điện khí LNG và điện dầu để đáp ứng phụ tải giờ cao điểm.
Theo thông tin tại tọa đàm “Đảm bảo cung ứng điện mùa khô năm 2026”, hai đợt nắng nóng vừa qua, đặc biệt là đợt cuối tháng 5, đã lập nhiều kỷ lục mới về công suất và sản lượng tiêu thụ điện trên phạm vi cả nước.
Tiêu thụ điện liên tục lập kỷ lục mới
Đại diện Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho biết, trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng điện toàn hệ thống đạt khoảng 138,9 tỷ kWh, tăng 8,9% so với cùng kỳ năm 2025. Dự kiến cả năm 2026, sản lượng điện tiêu thụ sẽ đạt khoảng 325 tỷ kWh.
Đặc biệt, vào cuối tháng 5, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đạt khoảng 58.000 MW, tăng 5,6% so với mức kỷ lục năm 2025. Sản lượng điện tiêu thụ trong ngày cũng đạt khoảng 1,2 tỷ kWh, tăng gần 9,5% so với năm trước.
Riêng khu vực miền Bắc ghi nhận mức tiêu thụ khoảng 630 triệu kWh/ngày, chiếm hơn một nửa tổng sản lượng điện của cả nước. Công suất đỉnh đạt khoảng 30.000 MW, tăng 6,3% so với năm 2025, tương đương công suất của một nhà máy thủy điện Hòa Bình.
Theo các chuyên gia, nếu tốc độ tăng trưởng phụ tải tiếp tục duy trì như hiện nay, mỗi năm miền Bắc sẽ cần bổ sung thêm nguồn điện có quy mô tương đương một nhà máy thủy điện Hòa Bình mới để đáp ứng nhu cầu.
Vì sao nắng nóng khiến điện tiêu thụ tăng đột biến?
Trong điều kiện nhiệt độ ngoài trời tăng cao, các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt điện và hệ thống thông gió phải hoạt động với công suất lớn hơn và trong thời gian dài hơn. Điều này khiến lượng điện tiêu thụ tăng mạnh ngay cả khi số lượng thiết bị không thay đổi.
Ngoài nhu cầu sinh hoạt, phụ tải từ các khu công nghiệp, nhà máy sản xuất cũng tăng đáng kể do các hệ thống làm mát phải vận hành liên tục nhằm đảm bảo điều kiện sản xuất.
Theo Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), trong đợt nắng nóng cuối tháng 5, sản lượng điện tiêu thụ tại 17 tỉnh, thành phố do đơn vị quản lý đạt khoảng 430–440 triệu kWh mỗi ngày, cao hơn khoảng 100 triệu kWh/ngày so với những ngày thời tiết bình thường.
Điều này cho thấy nắng nóng không chỉ làm tăng nhu cầu điện sinh hoạt mà còn tạo áp lực rất lớn lên toàn bộ hệ thống điện.
Điện mặt trời phát mạnh ban ngày nhưng gần như “vắng bóng” vào buổi tối
Hiện nay, điện mặt trời đã trở thành một trong những nguồn năng lượng tái tạo quan trọng của Việt Nam. Trong khoảng thời gian từ sáng đến chiều, các hệ thống điện mặt trời có thể phát công suất lớn, góp phần giảm tải cho hệ thống điện quốc gia.
Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của điện mặt trời là phụ thuộc hoàn toàn vào bức xạ mặt trời. Khi mặt trời lặn, sản lượng điện giảm rất nhanh và gần như bằng không đúng vào thời điểm nhu cầu sử dụng điện đạt mức cao nhất.
Đây chính là nguyên nhân khiến hệ thống điện không thể chỉ dựa vào điện mặt trời để đáp ứng phụ tải trong các khung giờ cao điểm buổi tối.
Xem thêm: Lãnh đạo Cục Điện lực nêu điều kiện để bán 100% điện mặt trời mái nhà dư lên lưới
Vì sao phải huy động điện LNG và điện dầu?
Theo đại diện Cục Điện lực (Bộ Công Thương), việc huy động nguồn điện được thực hiện dựa trên nhu cầu phụ tải thực tế, điều kiện thủy văn, khả năng cung cấp nhiên liệu cũng như các quy định vận hành hệ thống điện và thị trường điện.
Trong những ngày nắng nóng, dù các nhà máy thủy điện, nhiệt điện than, tua-bin khí và các nguồn năng lượng tái tạo đều được khai thác ở mức cao, hệ thống vẫn cần bổ sung thêm các nguồn điện có khả năng khởi động nhanh như:
- Điện khí LNG.
- Nhà máy tua-bin khí.
- Nhà máy chạy dầu DO.
Mặc dù các nguồn điện này có chi phí sản xuất cao hơn, nhưng chúng có ưu điểm là có thể phát điện nhanh khi nhu cầu tăng đột biến, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống và hạn chế nguy cơ thiếu điện trong giờ cao điểm.
Giải pháp lâu dài cho hệ thống điện
Sự phát triển nhanh của điện mặt trời đang mang lại nhiều lợi ích cho hệ thống điện, đặc biệt trong khung giờ ban ngày. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả nguồn năng lượng này, ngành điện cần tiếp tục đầu tư vào các giải pháp hỗ trợ như:
- Phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS).
- Nâng cấp lưới điện truyền tải và phân phối.
- Tăng cường các nguồn điện linh hoạt có khả năng điều chỉnh công suất nhanh.
- Khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm và dịch chuyển phụ tải khỏi giờ cao điểm.
- Đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện nhằm đảm bảo an ninh năng lượng lâu dài.
Điện mặt trời đang góp phần quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu điện vào ban ngày và thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch. Tuy nhiên, do đặc tính không thể phát điện vào ban đêm, hệ thống điện vẫn cần các nguồn điện linh hoạt như thủy điện, tua-bin khí, điện LNG và điện dầu để đáp ứng nhu cầu tăng cao trong giờ cao điểm buổi tối.
Trong bối cảnh nhu cầu điện của Việt Nam tiếp tục tăng qua từng năm, việc kết hợp hiệu quả giữa năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ và các nguồn điện điều chỉnh linh hoạt sẽ là chìa khóa để đảm bảo cung ứng điện ổn định, an toàn và bền vững.
Xem thêm: Điện mặt trời phát mạnh ban ngày, nguồn điện đắt đỏ vẫn gánh giờ cao điểm tối